Ψηφιακή Πλατφόρμα Πολιτισμού culture365.gr
Ήταν 17 Μαρτίου του 1821 όταν οι Έλληνες «συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τούρκων»

Ήταν 17 Μαρτίου του 1821 όταν οι Έλληνες «συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τούρκων»

Συντάκτρια Μαριορή Γρηγορίου


Στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την κήρυξη της ελληνικής επανάστασης, αξίζει να αναφερθούμε σε ένα γεγονός που έλαβε χώρα σαν σήμερα, στις 17 Μαρτίου του 1821, και ουσιαστικά σηματοδότησε την έναρξη της επαναστατικής δράσης στον ελλαδικό χώρο. Πρόκειται για τη συγκέντρωση των Μανιατών οπλαρχηγών, ύστερα από πρόσκληση του μπέη της Μάνης, Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, στην Τσίμοβα (σημερινή Αρεόπολη), όπου «συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τούρκων», υψώνοντας το λάβαρο της επανάστασης και ξεκινώντας έτσι τον ένοπλο αγώνα κατά της οθωμανικής κυριαρχίας.

Η Μάνη είναι ένα ακρωτήριο ανάμεσα στον Λακωνικό και τον Μεσσηνιακό κόλπο με τα χωριά της να απλώνονται στις πλαγιές του νότιου Ταΰγετου. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας αποτελούσε ημιανεξάρτητη περιοχή, φόρου υποτελής στον Σουλτάνο, και τη διοίκησή της ασκούσε ένας από τους καπεταναίους της περιοχής με τον τίτλο του μπέη. Λόγω του ιδιότυπου αυτού καθεστώτος, η Μάνη είχε γίνει «το μεγαλύτερον φόβητρον των Τούρκων και το καταφύγιον των Ελλήνων», καθώς στην επικράτειά της υπήρχαν μόνιμες δυνάμεις ένοπλων ανδρών, που αποτελούσαν και τα μοναδικά έμπειρα πολεμικά σώματα στην Πελοπόννησο.

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες της τουρκοκρατίας, και παρά τις αντιπαλότητες και τις διαμάχες μεταξύ των μεγάλων οικογενειών της περιοχής, οργανώθηκαν αρκετά επαναστατικά κινήματα προετοιμάζοντας, έτσι, τη συμμετοχή των Μανιατών στη μεγάλη επανάσταση. Πολλοί Μανιάτες καπεταναίοι, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, είχαν μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία, με στόχο να αποτελέσει η Μάνη το κέντρο της εξέγερσης των Ελλήνων εναντίον του οθωμανικού ζυγού, κάτι το οποίο ήδη ζητούσαν και οι αρχιερείς και πρόκριτοι της περιοχής. Μάλιστα, το αρχικό σχέδιο του αρχηγού της Φιλικής Εταιρείας, Αλέξανδρου Υψηλάντη, το οποίο ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε, ήταν να μεταβεί ο ίδιος στη Μάνη για την κήρυξη της επανάστασης.

Από τις αρχές του 1821 πολεμικός αναβρασμός επικρατούσε στην περιοχή, όπως και στην υπόλοιπη Πελοπόννησο. Ακολουθώντας τις εντολές της Φιλικής Εταιρείας, έφτασαν στην Ανατολική Μάνη, όπου η παρουσία της οθωμανικής εξουσίας ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη, οπλαρχηγοί, όπως ο Παπαφλέσσας, ο Αναγνωσταράς και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, οι οποίοι ξεκίνησαν τη στρατολόγηση του τοπικού πληθυσμού για τη συγκρότηση ένοπλων σωμάτων και την εξασφάλιση πολεμικών υλικών. Όπως παραδίδουν οι πηγές της περιόδου, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τις εργασίες τους και συναθροίζονταν στις πλατείες των χωριών ετοιμάζοντας «μπαρουτόβολα» και συγκεντρώνοντας τρόφιμα για τους πολεμιστές.

Στην τοπική παράδοση, το γεγονός της συγκέντρωσης των Μανιατών οπλαρχηγών την 17η Μαρτίου 1821, διασώθηκε ως θρύλος, σύμφωνα με τον οποίο οι οπλαρχηγοί συγκεντρώθηκαν στην πλατεία της πόλης, μπροστά από τον ναό των Ταξιαρχών, και ύψωσαν την πρώτη επαναστατική σημαία, κατασκευασμένη από λευκό ύφασμα, με γαλάζιο σταυρό στο κέντρο. Στη μία πλευρά της έγραφε «Νίκη ή Θάνατος» (και όχι «Ελευθερία», γιατί η Μάνη θεωρούνταν ελεύθερη) και στην άλλη «ταν ή επί τας». Η σημαία ευλογήθηκε από τους ιερείς και όλοι οι αρχηγοί ορκίσθηκαν ότι ενωμένοι θα αγωνιστούν για την ελευθερία του έθνους.

Ο όρκος των Μανιατών

«Ορκίζομαι, εις το όνομα του Παντοδύναμού μας Θεού, εις το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και της Αγίας Τριάδος, να χύσω και την υστέραν  ρανίδα του αίματός μου, υπέρ πίστεως και Πατρίδος. Ορκίζομαι να μη βλέψω εις τα όπισθεν εάν δεν αποδιώξω τον εχθρόν της Πατρίδος και της Θρησκείας μου. Ορκίζομαι «Ταν ή επί Τας» και «Νίκη ή Θάνατος» υπέρ Πίστεως και Πατρίδος».

Λίγες μέρες μετά, στις 19 Μαρτίου 1821, ένα εκστρατευτικό σώμα της Ανατολικής Μάνης, με επικεφαλής την επιφανή οικογένεια των Γρηγοράκηδων, κινήθηκε προς τη Μονεμβασιά και τον Μυστρά, μεταφέροντας την είδηση της έναρξης του ξεσηκωμού, ενώ οι αρχηγοί της Δυτικής Μάνης, υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, εκστράτευσαν στην Καλαμάτα, την οποία κατέλαβαν, χωρίς αντίσταση, στις 23 Μαρτίου. Ήταν το πρώτο καθοριστικό βήμα για την επανάσταση. Στη βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, μέσα σε μία πανηγυρική ατμόσφαιρα, ενώ αντηχούσαν οι κωδωνοκρουσίες των εκκλησιών και οι θριαμβευτικές ιαχές των Ελλήνων, πραγματοποιήθηκε δοξολογία. Ακολούθησε σύσκεψη των οπλαρχηγών, όπου αποφασίσθηκε η ίδρυση μίας επαναστατικής επιτροπής που θα αναλάμβανε τον συντονισμό του Αγώνα. Η «Μεσσηνιακή εν Καλαμάτα Γερουσία», υπό την ηγεσία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη ως «αρχιστράτηγου του σπαρτιατικών στρατευμάτων», εξέδωσε προκήρυξη με την οποία απευθυνόταν στα χριστιανικά βασίλεια της Ευρώπης γνωστοποιώντας την απόφαση του Έθνους, ύστερα από αιώνες δουλείας, να αποτινάξει τον ζυγό και ζητώντας τη συνδρομή τους. Το κείμενο της προκήρυξης αποτελεί μνημείο γραπτού λόγου για την εποχή του, καθώς εκφράζει με λυρικό τρόπο το πνεύμα αυτοθυσίας και την αγάπη των αγωνιστών για την ελευθερία στις πρώτες εκείνες μέρες της επανάστασης.

«Προκήρυξις προς τας ευρωπαϊκὰς Αυλὰς εκ μέρους του φιλογενούς Ἀρχιστρατήγου των Σπαρτιατικών στρατευμάτων Πέτρου Μαυρομιχάλη και της Μεσσηνιακής Γερουσίας της εν Καλαμάτᾳ.

Ο ανυπόφορος ζυγὸς της οθωμανικής τυραννίας εις το διάστημα ενὸς και επέκεινα αιώνος κατήντησεν εις μίαν ακμήν, ώστε να μη μείνῃ άλλο εις τους δυστυχείς Πελοποννησίους Γραικοὺς ειμὴ μόνον φωνὴ και αυτὴ διά να ωθεί κυρίως τους κρυφίους αναστεναγμούς των. Εις τοιαύτην όντες αθλίαν κατάστασιν, στερημένοι απὸ όλα τα δίκαιά μας, με μίαν γνώμην ομοφώνως απεφασίσαμεν να λάβωμεν τα όπλα και να ορμήσωμεν κατὰ των τυράννων (…)

Διό παρακαλούμεν την συνδρομὴν όλων των εξευγενισμένων ευρωπαϊκών γενεών, ώστε να δυνηθώμεν νὰ φθάσωμεν ταχύτερον εις τον ιερὸν και δίκαιον σκοπόν μας, και να λάβωμεν τα δίκαιά μας και ν’ αναστήσωμεν το ταλαιπωρημένον ελληνικὸν γένος μας».

Μέσα σε λίγες ημέρες από τα γεγονότα αυτά, το νέο της κήρυξης της επανάστασης διαδόθηκε από τη Μάνη σε όλη την Πελοπόννησο και στις υπόλοιπες τουρκοκρατούμενες επαρχίες. Η επανάσταση στην Ελλάδα είχε πλέον αρχίσει..

Πηγές
*Η κήρυξη της επανάστασης στη Μάνη, Wikipedia
*H συμβολή της Μάνης στην έναρξη της Επανάστασης του 1821, eleftheriaonline.gr
*Η κήρυξη της επανάστασης στη Μάνη (17 Μαρτίου 1821), Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού

Close Menu