Ψηφιακή Πλατφόρμα Πολιτισμού culture365.gr
Το ζεύγος Πάλμερ-Σικελιανού και η αναβίωση της Δελφικής Ιδέας

Το ζεύγος Πάλμερ-Σικελιανού και η αναβίωση της Δελφικής Ιδέας

Η Εύα Πάλμερ-Σικελιανού γεννήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 1874 στη γειτονιά Γκράμερσυ Παρκ του Μανχάταν, στη Νέα Υόρκη. Ήταν Αμερικανίδα μελετήτρια του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, χορογράφος και ιστορικός του χορού, με αξιοσημείωτο έργο στην προαγωγή του ελληνικού χορού, θεάτρου, μουσικής καθώς και της υφαντικής τέχνης. Σπούδασε αρχαιολογία και χορογραφία στην Αμερική και στο Παρίσι. Η ζωή της και οι καλλιτεχνικές της ασχολίες την έφεραν διαχρονικά σε επαφή με αρκετές αξιόλογες προσωπικότητες της τέχνης. Εμπνεύσθηκε και ταυτόχρονα ενέπνευσε χορευτές όπως την Ισιδώρα Ντάνκαν και τον Τεντ Σων, τη Γαλλίδα λογοτέχνιδα Κολέτ, την ποιήτρια και συγγραφέα Νάταλι Μπάρνεϋ και την ηθοποιό Σαρά Μπερνάρ. Στη συνέχεια παντρεύτηκε τον Έλληνα ποιητή Άγγελο Σικελιανό, μαζί με τον οποίο διοργάνωσαν τις “Δελφικές Εορτές” (δηλαδή εκδηλώσεις τέχνης, θεάτρου και μουσικής στους Δελφούς), ελπίζοντας να προαγάγει μία ισορροπημένη αίσθηση διαφωτισμού που θα εξυπηρετούσε την εδραίωση της ειρήνης και της αρμονίας στην Ελλάδα και στον κόσμο.

Η Εύα Πάλμερ. Archives of Vivette Tsarlamba-KaklamaniWikimedia Commons
Άγγελος Σικελιανός/Wikimedia Commons

Ο Άγγελος Σικελιανός γεννήθηκε στις 14 Μαρτίου 1884 στη Λευκάδα, όπου και πέρασε τα παιδικά του χρόνια. Ήταν ένας από τους μείζονες Έλληνες παραδοσιακούς ποιητές. Το έργο του διακρίνεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο. Αποφοίτησε από το τετρατάξιο γυμνάσιο το 1900 και τον επόμενο χρόνο εγγράφηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, χωρίς ωστόσο να ολοκληρώσει ποτέ τις νομικές του σπουδές. Τα ενδιαφέροντά του ήταν καθαρά λογοτεχνικά και από νωρίς μελέτησε Όμηρο, Πίνδαρο, Ορφικούς και Πυθαγόρειους, λυρικούς ποιητές, προσωκρατικούς φιλοσόφους, Πλάτωνα, Αισχύλο αλλά και την Αγία Γραφή και ξένους λογοτέχνες όπως τον Ντ’ Αννούντσιο. Τα επόμενα χρόνια πραγματοποίησε αρκετά ταξίδια και στράφηκε στην ποίηση και το θέατρο. Το 1902, δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα στα λογοτεχνικά περιοδικά Διόνυσος και Παναθήναια.

Το 1906, η Εύα Πάλμερ γνώρισε τον Άγγελο Σικελιανό και ένα χρόνο αργότερα παντρεύτηκαν στην Αμερική. Το ζεύγος εγκαταστάθηκε το επόμενο έτος στην Αθήνα.

Εκείνη την περίοδο ο Σικελιανός ήρθε σε επαφή με αρκετούς πνευματικούς ανθρώπους και τελικά το 1909 δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή “Αλαφροΐσκιωτος”, η οποία προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση στους φιλολογικούς κύκλους, αναγνωριζόμενη ως έργο-σταθμός στην ιστορία των νεοελληνικών γραμμάτων. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, ο Σικελιανός επιστρατεύτηκε και συμμετείχε ως απλός στρατιώτης στο μέτωπο της Ηπείρου.

Ακολούθησε μια περίοδος έντονης αναζήτησης, που κατέληξε στην έκδοση των τεσσάρων τόμων της ποιητικής συλλογής “Πρόλογος στη Ζωή”, “Η Συνείδηση της Γης μου” (1915), “Η Συνείδηση της Φυλής μου” (1915), “Η Συνείδηση της Γυναίκας” (1916) και “Η Συνείδηση της Πίστης” (1917). Ο “Πρόλογος στη Ζωή” ολοκληρώθηκε αργότερα με τη “Συνείδηση της Προσωπικής Δημιουργίας”. Ακολούθησαν ακόμα τα χαρακτηριστικά ποιήματα “Το Πάσχα των Ελλήνων” και “Μήτηρ Θεού”, της περιόδου 1917 – 1920, καθώς και διάφορες συνεργασίες του με λογοτεχνικά περιοδικά της εποχής.

Η Εύα ήταν μυημένη στην τέχνη και τη φιλοσοφία από τα παιδικά της χρόνια. Γοητεύτηκε βαθύτατα από τον ποιητή Άγγελο και τον αρχαιοελληνικό τρόπο ζωής του. Ο Άγγελος Σικελιανός ήταν μελετητής της αρχαίας ιστοριογραφίας και οραματιστής ενός οικουμενικού ιδεώδους, βασισμένο στη “Δελφική Ιδέα”, την ιδέα να δημιουργηθεί στους Δελφούς ένας παγκόσμιος πνευματικός πυρήνας ικανός να συνθέσει τις αντιθέσεις των λαών. Η Εύα άρχισε να μελετά εντατικά τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και τους προσωκρατικούς φιλοσόφους, όπως είχε κάνει και ο Σικελιανός από την εφηβεία του. Το 1924, αποφάσισε να αφιερωθεί στο όνειρο του άνδρα της για την αναγέννηση των “Δελφικών Εορτών”.

Η “Δελφική Ιδέα” του Σικελιανού θα εκφραζόταν μόνο μέσα από τις “Δελφικές Εορτές”. Επηρεασμένος από τη μελέτη του έργου αρχαίων ποιητών, όπως του Πινδάρου, του Ομήρου, των Πυθαγόρειων αλλά και των λυρικών ποιητών, θέλησε να αναβιώσει το αρχαιοελληνικό πνεύμα. Με βάση την αρχαία Ελλάδα και πνευματικό κέντρο τους Δελφούς, ο Σικελιανός επιθυμούσε να πραγματοποιήσει μια σύγχρονη παράδοση, η οποία θα αποσκοπούσε στην ενότητα και την ειρήνη όλων των λαών. Οραματιζόταν ακόμη τη “Δελφική Ένωση”, όπου κυρίαρχος στόχος θα ήταν η ένωση όλων των λαών, αλλά και το “Δελφικό Πανεπιστήμιο”, όπου θα έκανε γνωστές και θα συνέδεε όλες τις παραδόσεις των χωρών.

Reproduction of poster of Delphic Festival 1927_www.idcworld.org

Το 1927 ανέβηκε η αρχαία τραγωδία “Προμηθέας Δεσμώτης” και το 1930 οι “Ικέτιδες” του Αισχύλου, στο πλαίσιο των “Δελφικών Εορτών”. Η Εύα ανέλαβε τη σκηνοθεσία, τη διδασκαλία της μουσικής, τη χορογραφία, τα κοστούμια αλλά και τη διεκπεραίωση του τεράστιου γραφειοκρατικού έργου.

Οι πρώτες Δελφικές Εορτές ολοκληρώθηκαν με επιτυχία. Οι αναφορές του τύπου σε όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη ήταν θετικές και πολλοί που ήταν πριν αρνητικά διακείμενοι στην ιδέα μεταπείσθηκαν. Οι δύο παραστάσεις στο Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο καθιέρωσαν το ανέβασμα αρχαίων τραγωδιών και θεατρικών έργων στην Ελλάδα, ωστόσο, το πόνημα δυστυχώς δεν βρήκε μεγάλη απήχηση. Χωρίς τη χρηματοδότηση και τη στήριξη του κράτους, έγιναν πραγματικότητα μόνο οι αρχαίες παραστάσεις με την οικονομική βοήθεια της Εύας, η οποία, αφιερωμένη “ψυχή τε και σώματι” καθώς ήταν στο όραμα του συζύγου της, χρηματοδότησε ολόκληρη την προσπάθεια.

Η Εύα, απογοητευμένη και σχεδόν χρεοκοπημένη, αποφάσισε να εγκαταλείψει την προσπάθεια και επέστρεψε στην Αμερική. Το ζευγάρι χώρισε αλλά διατήρησε φιλικές σχέσεις. Η Εύα, μάλιστα, συνέχισε να στηρίζει τον Σικελιανό. Επιστρέφοντας στην Αμερική, αναζήτησε χρηματοδότες για τη συνέχιση των “Δελφικών Εορτών”, και παράλληλα, μέσα από διαλέξεις και άρθρα προωθούσε τη Δελφική Ιδέα. Όμως, η απήχηση δεν ήταν η αναμενόμενη.

Το 1950, ο Σικελιανός κατάφερε να αποσπάσει χρηματική επιχορήγηση για την αναβίωση των “Δελφικών Εορτών” και η Πάλμερ ετοιμάστηκε να ταξιδέψει στην Ελλάδα, όμως δεν τα κατάφερε. Δεν της εξέδιδαν διαβατήριο. Επέστρεψε στην Ελλάδα την άνοιξη του 1952, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Σικελιανού (Ο Άγγελος Σικελιανός έφυγε από τη ζωή στις 19 Ιουνίου 1951). Δύο εβδομάδες μετά την άφιξή της, η Πάλμερ υπέστη ένα μοιραίο εγκεφαλικό επεισόδιο ενώ παρακολουθούσε στους Δελφούς τον “Προμηθέα Δεσμώτη” και πέθανε στις 4 Ιουνίου 1952 σε ηλικία 78 ετών. Σύμφωνα με την επιθυμία της τάφηκε στους Δελφούς.

Τα καλλιτεχνικά εγχειρήματα της Πάλμερ και του Σικελιανού και η στήριξη της δελφικής ιδέας ήρθαν σε μία περίοδο μεταξύ παγκόσμιων πολέμων. Το ζεύγος Πάλμερ-Σικελιανού δεν ήταν οι πρώτοι άνθρωποι που επεχείρησαν μία αναβίωση του πνεύματος των Δελφών στην Ελλάδα και δεν θα ήταν και οι τελευταίοι. Η δελφική ιδέα επιβιώνει στη σύγχρονη εποχή με θεσμούς όπως το Διεθνές Δελφικό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Πολλά από τα ίδια ιδεώδη και αρχές ενσωματώνονται σε σύγχρονες προσπάθειες μουσικής, χορού και αθλητικών αγώνων.

Πηγές

Εύα Πάλμερ-Σικελιανού”, Βικιπαίδεια, Ανάκτηση 07.06.2020

Άγγελος Σικελιανός”, Βικιπαίδεια, Ανάκτηση 07.06.2020

Το ζευγάρι που τάφηκε στους Δελφούς. Άγγελος Σικελιανός-Εύα Πάλμερ”, Μηχανή του Χρόνου, Ανάκτηση 07.06.2020

Αφήστε μια απάντηση

Αξιολογήστε*

Close Menu
elΕλληνικά